نور پردازی در نمای ساختمان

‌بدلیل کمرنگ بودن مبحث تخصصی روشنایی و نورپردازی در کنار دیگر مهارت‌های رشته معماری، عمران، برق و طراحی شهری، کمتر شاهد رعایت استانداردهای روشنایی و اصول نورپردازی در فضاهای مختلف هستیم. متأسفانه علیرغم اهمیت اثر بخشی نورپردازی علمی بر سلامت جسم و روان، افزایش راندمان افراد و همچنین چشم نوازی هرچه بیشتر و موثرتر بر مؤلفه‌های معماری فضاهای داخلی و بیرونی، به این مهم کمتر توجه می‌شود و در اکثر موارد شاهد بکارگیری روش‌های یکنواخت نورپردازی برای همه فضاها هستید.
‌رشته روشنایی و نورپردازی حرفه‌ای است، (علمی و هنری)، تواماً با یکدیگر و نگاهی یک سویه و نگرشی غیر تخصصی به آن سبب میشود که تفاوت چشم گیری بین استانداردها و تأثیرات روشنایی طراحی و اجرا شده در ایران با جامعه پیشرفته جهانی وجود داشته باشد.
‌نور ماهیتی تفکیک ناپذیر از معماری داخلی و بیرونی است، البته مدیریت صحیح نور همگام با طراحی و معماری می‌تواند از بهترین و اقتصادی‌ترین روش‌ها برای افزایش شادابی و سرزندگی در محیط، آرامش، کارایی و حالات عاطفی افراد باشد، همچنین نورپردازی مناسب می‌تواند بر ویژگی‌های خاص معماری، تأثیرات قابل ملاحظه‌ای بگذارد.

‌معماری و نورپردازی نما

می‌توان به جرأت گفت که مهندسین معمار در حین طراحی نما، تنها به حجم، جنس مواد و طرح نما در روز توجه می‌نماید. عدم توجه کافی به نورپردازی نما باعث شده‌ در شب با احجام مخوف و تاریکی در شهر مواجه می‌شوید. ‌رویکرد به نورپردازی نما باید علاوه بر سلیقه هنری مبتنی بر دانش مهندسی برق نیز باشد. نوپردازی که از برق و خصوصیات نور آگاهی ندارد نمی‌تواند با ابزار نور به طراحی مشغول شود. به عبار دیگر نورپردازی نما تلفیقی از هنر معماری و دانش مهندسی است.
‌مهم‌ترین نکته‌ای که می‌توان به فعالین نما توصیه نمود، طراحی و تصویب نورپردازی نما پیش از اجرای نما است. نیازمندی‌های برق کشی، نیازمندی‌های فاصله گذاری‌ها و جایابی‌های چراغ‌ها در نما، در نحوه اجرای نمت تأثیراتی شگرف دارد.‌
هنر طراحی نور نما، نمایش نور و مخفی نمودن منابع نوری است. این امر بدون لحاظ طراحی نور در حین اجرای نما میسر نخواهد شد.
در نورپردازی نما نیز استفاده از رنگ‌ها، سایه‌ها و روشنایی‌ها باید از یک مفهوم و هدفی تبعیت نماید. المان‌هایی که در نما قرار می‌گیرند هر یک حرفی و سخنی در مورد این ساختمان و بنا می‌زنند‌. رنگ‌های گرم محیط را صمیمانه‌تر و رنگ‌های سرد فضا را جدی و منظم نشان می‌دهند.

نورپردازی نمای بیرونی و اصول کاربردی آن

معماری در شب هم به اندازه ی معماری روز اهمیت دارد. ساختمان ها همان قدر که در طول روز خوب دیده می شوند نیاز دارند که در شب هم همان قدر زیبا به نظر بیایند. وظیفه زیبایی و معرفی کاربری های مختلف ساختمان ها در شب ، بر عهده نور های مصنوعی استفاده شده در نمای خارجی ساختمان ها است که ما آن ها را نورپردازی نمای خارجی ساختمان می نامیم. اما نور پردازی اصول و قواعد خود را دارد و اگر از این اصول و قواعد را رعایت نشوند ساختمان تبدیل به یک منبع برای تولید آلودگی نوری خواهد شد که هیچ زیبایی ندارد.متاسفانه مساله آلودگی نوری در شهر های بزرگ تبدیل به امری عادی شده است.

اصول نورپردازی

 در گذشته نورپردازی صرفا مختص به مکان های اداری و تجاری و تفریحی و بطور کلی بناهای شاخص بوده  در صورتی که امروزه مبحث نورپردازی به قدری گسترش یافته که شامل نورپردازی نمای ساختمان مسکونی - نورپردازی نمای ساختمان تجاری - نورپردازی هتل - نورپردازی محوطه- نورپردازی تالار - نورپردازی رستوران - نورپردازی بانک – نورپردازی مراکز خرید و .... می گردد.
از دید یک طراح و معمار، طراحی نما در روز برای ساختمان بسیار حائز اهمیت است زیرا اولین فضای ارتباط دهنده ساختمان با محیط، نمای ساختمان است اما نورپردازی یک ساختمان در شب مسئله حساس تری می باشد زیرا یک ساختمان بسیار معمولی با نورپردازی اصولی میتواند به یک جاذبه توریستی در شب تبدیل شود و یا یک ساختمان بسیار زیبا  با نورپردازی غیر اصولی به منظره ای هول انگیز در نمای شب .

 اصول وضوابط نورپردازی ساختمان چیست؟

اولین نکته در نورپردازیتوجه به رنگ وشدت نورها می باشد.مسئله دیگر اینست که نور ها نباید به داخل ساختمان بیایند زیرا باعث رنجش ساکنین  آپارتمان می شوند و اما نکته دیگر آنست که منبع نور نباید جز در موارد خاص دیده شود. نورپردازیباید هدفمند باشد و باعث زیبایی هر چه بیشتر بنا شود هماهنگی رنگ نور ها با رنگ متریال های انتخاب شده ، یکی از مهم ترین مواردی است که باید در هنگام برنامه ریزی برای نور پردازی به آن توجه کرد ،همچنین به این نکته نیز باید توجه کرد که کدام جنبه معماری بایستی مورد تاکید قرار گیرد یکی دیگر از ضوابط در مورد طراحی نورپردازی نمای ساختماندر مورد هماهنگی با محیط اطراف و آرایش دیواره های صاف و یکدست در تناسب با ابنیه مجاور می باشد.
 آیا یک خط پیش آمدگی در طول سطح دیواری یا لبه ها وجود دارد ، نظم قوسها و آرک ها چگونه است، ستون یا ایوان در نمای خارجی به کار رفته است آیا برج ، مناره ، یا دیگر عناصر شاخص در ظاهر ساختمان پیدا می شود. 

 استفاده از نورپردازی ها در ساختمان منوط بر چیست؟

 استفاده از نورپردازی ها در ساختمان همیشه منوط بر نمای ساختمان نیست.از نورپردازی در سایر قسمت های ساختمان نیز استفاده می شود. برای هیجان انگیز تر شدن محوطه بیرونی خانه خود از نورپردازی در طراحی مبلمان حیاط و محوطه بیرونی خانه استفاده کنید.و شاهد باشید که چگونه می تواند باعث ایجاد تغییر در طراحی دکوراسیون حیاط خانه شما گردد.  به طور مثال اگر در طراحی محوطه بیرونی خانه خود از پله استفاده می کنید برای این که در شب مشکلی برای قدم زدن نداشته باشید می توان از نور پردازی های سطحی در زیر پله ها استفاده گردد.

 روش های مختلفی برای نورپردازی ساختمانوجود دارد مانند : نورپردازی خشن،نورپردازی یکدست،نورپردازی از داخل و بیرون,...

۱- نورپردازی خشن

  وقتی بخواهیم عناصر معماری نمای ساختمان را مورد توجه قرار دهیم از نورپردازی خشن استفاده می کنیم. نورپردازی خشن باعث می شود بافتهای کوچک و سطوح و شکلهای ردیف روی سطح ساختمان مورد توجه بیننده قرار گیرد، اما این اشکال را دارد که نمی تواند سطح وسیعی ازنمای ساختمان را روشن کند .ادوات نورپردازی معمولا روی همان سازه ای که نورشان به آن تابیده نصب شده و از نمای ساختمان فاصله ندارند.

 
 
۲- نورپردازی یکدست

   نورپردازی یکدست و نرم، معمولا از یک نقطه در مجاورت نمای ساختمان انجام می شود، که توسط آن می توان نمای ساختمان را بصورتی یک نواخت و در سطح وسیعی روشن کرد.

 
 
۳- نورپردازی از داخل و بیرون

 ساختمان ها را می توان از داخل هم نورپردازی کرد که در این صورت با استفاده از پنچره های موجود در نما و نور آسمان تاب می توان عناصر سردر ساختمان  وسطح خارجی آن را روشن کرد خطوط نمای ساختمان مشخص کننده حجم ساختمان است که با مشخص کردن لبه خطوط توسط منابع نور خطی مانند لوله های لامپ نئون یا فیبر نوری می توان به مورد توجه قرار گرفتن حجم و حدود ساختمان در نظر بیننده کمک کرد. اثر این کار بسیار مهیج خواهد بود ، اگر چه در حالت کلی منبع ممکن است نسبت به خود ساختمان بیشتر قابل رویت باشد.

 اهمیت نور پردازی نما ساختمان

بسیاری از معماران و طراحان بر این باورند که انتخاب متریال پس از اتمام طراحی نمای ساختمان از مهم ترین تصمیماتی است که در طول  پروژه اجرای نما نیاز است. ولی  بدون افکت نوری، ما نمی توانیم ویژگی ها و زیبایی های متریال استفاده شده در نمای ساختمان را در طول شب نمایش دهیم، بنابراین استفاده از یک افکت نوری مناسب، ضروری است و در به حداکثر رساندن تاثیر معماری نمای ساختمان ما را کمک می کند.

 
 

با رشد علوم و فنون متفاوت و کشف برق توسط اديسون و پیوستن اختراعات، ابتکار عمل ها و تکنولوژی ها در توليد انواع لامپ ، نورافکن ، پرژکتور ، و چراغ روشنايي، کیفیت نورپردازی در شب افزايش یافته و زيبايي نماي ساختمان و محوطه اطراف را پر جاذبه تر ساخته به نحوي که در تعداد زيادي از بناها و ساختمانهای بزرگ که به صورت مهندسی نورپردازی شده اند به جرأت مي توان گفت چشم انداز زيباي آنها در طول شب با تنوع و ترکيب نورهاي رنگي و متنوع به کار برده شده، قشنگ تر و دل نشين تر از نماي همان بنا در مقایسه با طول روز می باشد.

 
 

طراحان نمای ساختمان و معماران به  زیبایی نمای ساختمان در طول روز اهمیت بيشتري می دهند و با دقت در مقياس ها و زوايا اقدام به انتخاب نوع و رنگ مصالح مورد نیاز خود می کنند و متاسفانه گاهی اوقات شاهد این هستیم که با انتخاب رنگ هاي نادرست جلوه نمای ساختمان را در طول شب مخدوش می کنند و باعث می شود استفاده از نورپردازي درست  و به کار بردن رنگ هاي زیبا و گوناگون براي نورپردازي مقدور نباشد و گزینه های انتخاب رنگ برای نور پردازی نمای ساختمان را محدود مي سازند ، به طور مثال نماهای ساختمان که با سنگهایی به رنگ های فيلي، طوسي، قرمز، سیاه، ساخته شده اند، امکان نورپردازي در شب و به کار گيري نورهایی با ترکیب رنگی را دچار مشکل می کنند و یا ناچار بوده که از روشنايي بيشتری استفاده کرده که باعث افزایش چشمگیر مصرف برق می شود و از وجود چشم اندازهای بصری زیبا در شب کاسته می شود.

 
 

نورپردازی نمای ساختمان تنها نصب چندين المان روشنايي نمی باشد بلکه هر یک از المانهای روشنایی و چراغ های نصب شده ابزاری برای به واقعیت پیوست طراحی نورپردازی نمای ساختمان و سيماي شبانه آن مي باشد. امروزه در سراسر جهان طراحان معماران بخش اعظمي از هنر، ذوق و سليقه خود را صرف و معطوف به زيبايي نمای ساختمان در طول شب مي نمايند. که در همين راستا متخصصين طراح صنعت روشنايي و اپتيک به ياري طراحان نور پردازي و معماري شتافته و با ترکيب و کار مشترک آنان زیبایی نما و محوطه يک بنا و سازه با هنر و جذابیت نورپردازي صد چندان نمايان مي شود.

 
 

نور پردازی دیواره های مختلف

در این نوشتار به بررسی و ارائه راهکار برای نور پردازی بر سطوح با جنس های مختلف می پردازیم

گچ

زمانی که بحث درمورد نور پردازی به سطح گچ می رسد دغدغه اصلی در مورد کیفیت کار شروع می شود چرا که تابش زاوایه دار نور بر سطح گچ جذابیت خاصی را ایجاد نمی کند و عیوب و ناصافی های گچ را نیز نمایان می سازد. همچین نور محو کننده و نور عمود نیز ممکن است برخی از ظرافت های ایجاد شده در ابزار زنی های گچ را محو کند. پس باید از نور پردازی محیطی استفاده کرد. همچنین نور پردازی نقطه ای نیز درصورتی که نور کافی وجود داشته باشد به نشان دادن ابزارها و ظریف کاری های سطح گچی کمک می کند.